Ο ΜΑΚΡΟΘΥΜΟΣ ΘΕΟΣ ΚΑΙ Ο ΟΞΥΘΥΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Στην αρχή του νέου χρόνου χρειαζόμαστε πολύ κουράγιο, γιατί εξαντλημένοι από τη χρονιά που πέρασε, με βάσανα και κόπους αλλά κυρίως με τις ταλαιπωρίες, που φορτωθήκαμε από τις άτακτες ορμές και τις κινήσεις της ψυχής μας, νοιώθουμε πολύ γερασμένοι.

Το κουράγιο, που χρειαζόμαστε, βεβαίως το περιμένουμε από τον Θεό, γιατί Αυτός είναι ό Χορηγός της Ζωής. Ωστόσο πρέπει κι εμείς να αναλογισθούμε αν με τον τρόπο που λειτουργούμε την ψυχή μας, και ενεργούμε τον χαρακτήρα μας συντελούμε στο να εξανεμίζονται οι ψυχικές μας δυνάμεις.

Σήμερα, λοιπόν, που ήδη έχει ανατείλει το νέο έτος και καταστρώνουμε τα σχέδια μας για καλύτερα αποτελέσματα, είναι καιρός κατάλληλος να επικεντρώσουμε την προσοχή μας σε ένα πάθος μας που αποτελεί τον υπ’ αριθμόν ένα παράγοντα σπατάλης των ψυχικών μας δυνάμεων. Αυτό το πάθος είναι ο θυμός.

Ο θυμός είναι δύναμη της ψυχής

Ο θυμός μας δόθηκε από τον Θεό για να διεγείρεται από την υπνηλία η ψυχή μας, όπως μας αποκαλύπτει ο άγιος Χρυσόστομος. Ο θυμός είναι τα νεύρα της ψυχής μας και γι’ αυτό χωρίς αυτόν δεν θα μπορούσαμε να έχουμε ζωντάνια και δύναμη.

Όμως, όπως όλες οι δυνάμεις και οι δυνατότητες της ψυχής και του σώματος μας είναι δίκοπο μαχαίρι έτσι και ο θυμός, και γι’ αυτό, αν δεν τον ενεργήσουμε σωστά, εξελίσσεται σ’ ένα πολύ επικίνδυνο πάθος που διασαλεύει την ψυχική ισορροπία του ανθρώπου, σακατεύει το σώμα του και διαλύει τις ανθρώπινες σχέσεις.

Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσει κανείς για να αποδείξει τα καταστρεπτικά αποτελέσματα του πάθους-θυμός. Η επιχειρηματολογία χρειάζεται για να διδαχθούμε πως θα αξιοποιήσουμε τον θυμό μας χωρίς να βλαφθούμε απ’ αυτόν.

Γι’ αυτό πρέπει να καταφύγουμε και πάλι στο Αρχέτυπο, στον Δημιουργό μας Θεό, και να συγκρίνουμε το πως Αυτός Ενεργεί με το πως εμείς ενεργούμε.

Μακρόθυμος ο Θεός, Οξύθυμος ο άνθρωπος

Ο Θεός «μακροθυμεί», δηλαδή αποταμιεύει τον θυμό Του, δεν τον εκτοξεύει σαν επιθετικό όπλο για να καταστρέψει όσους Τον αντιμάχονται ή αρνούνται το θέλημα Του. Περιμένει, και αυτή η μακροθυμία Του είναι Αγάπη και Έλεος και φιλανθρωπία και Ισχύς. Είναι Δύναμις κραταιά.
Εμείς οι άνθρωποι κάνουμε το αντίθετο. Εκτοξεύουμε τον θυμό μας. Τον κάνουμε βέλος οξύ και μ’ αυτό "τρυπάμε" την ψυχή μας και από το τρύπημα αυτό εκτοξεύεται ο θυμός μας, δηλαδή η δύναμη της ψυχής μας και χάνεται.

Ο θυμός μας, όμως, δεν πρέπει να χαθεί. Πρέπει να μείνει μέσα στην ψυχή μας, να γινόμαστε μακρόθυμοι. Δηλαδή σε όλο το μάκρος και το πλάτος και το Βάθος της ψυχής μας να κινείται ο θυμός σαν δύναμη αφυπνιστική, να διεγείρεται «το υπνηλόν» της ψυχής μας και να έχουμε εγρήγορση, ευτονία, ζωντάνια, αισιοδοξία, αλκή, χαρά.

Ο θυμός, όταν κινείται σε όλη την ψυχή μας και δεν οξύνεται σαν πολεμικό όπλο, γίνεται μακρός, δημιουργικός, απαραίτητος για τη ζωή της ψυχής μας. Όταν οξύνεται, συγκεντρώνεται όλος σαν πολεμικό βέλος και κινείται με σφοδρότητα να εγκαταλείψει την ψυχή μας και να ξεχυθεί προς τους άλλους ανθρώπους σαν κεραυνός.
Η Αγία Γραφή με πολύ συνοπτική διατύπωση μας παιδαγωγέ! για το πως πρέπει να χρησιμοποιούμε τον θυμό μας, αντιδιαστέλλοντας τη χρήση του θυμού που κάνει ο άφρων άνθρωπος: «Όλον τον θυμόν αυτού εκφέρει άφρων, σοφός δε ταμιεύεται κατά μέρος» (Παροιμ. 29, 11).

Ο σοφός άνθρωπος γνωρίζει ότι πρέπει να αποταμιεύει τον θυμό του και όχι να τον σπαταλά, εν αντιθέσει με τον άφρονα άνθρωπο που σκορπάει όλον του τον θυμό επιτιθέμενος στους ανθρώπους.

Με τη σπατάλη, του θυμού μας η ψυχή μας εξατμίζεται, συρρικνώνεται και ατροφεί. Αυτό μπορεί να το διαπιστώσει κανείς εύκολα, αρκεί να παρατήρηση τον εαυτό του μετά από ένα οξύ ξέσπασμα θυμού. Θα διαπιστώσει τότε, πως μετά το θύμωμά του νοιώθει εξαντλημένος, σαν να τον έχουν δείρει ή σαν να πέρασε βαρειά αρρώστια που τον άφησε εξασθενημένο.

Ο οξύθυμος άνθρωπος τελικά καταντά άφρων -έτσι μας αποκαλεί η Αγία Γραφή όταν γινόμαστε οξύθυμοι- και αυτή η αφροσύνη κινδυνεύει να γίνει σφραγίδα ανεξάλειπτη, αν δεν συνειδητοποιήσουμε εγκαίρως το πρόβλημα και παγιωθούμε στην λειτουργία της οξυθυμίας.

Ο οξύθυμος άνθρωπος, αν δεν προσέξει, μπορεί να καταντήσει αλλοπρόσαλλος, αντιφατικός, ανακόλουθος, σκληρός, ανελεήμων, ανασφαλής και υπερευαίσθητος. Την ώρα, μάλιστα του θυμού χάνει τα λογικά του και γίνεται σαν τον άνθρωπο που είναι τύφλα στο μεθύσι. Δικαίως ο άγιος Χρυσόστομος αποκαλεί τον οξύθυμο, "πάροινον". Δηλαδή μεθυσμένο. Τα μάτια του οξύθυμου ταράσσονται την ώρα της οξυθυμίας και δεν βλέπει τίποτα μπροστά του, γιατί, όπως γράφει ο άγιος Νεκτάριος «ο θυμός εξαφθείς εις οργήν συνδέει τους οφθαλμούς» και έτσι συγχέεται η όραση.

Ο οξύθυμος άνθρωπος θα μπορούσαμε να πούμε πως πάσχει από ένα είδος ακράτειας της ψυχής και γι’ αυτό δεν μπορεί να συγκράτηση το θυμό μέσα του σαν δημιουργική δύναμη αλλά με την οξυθυμία εξατμίζει και αποχυμώνει την ψυχή του αφαιρώντας της κάθε ικμάδα. Αυτό το αποτέλεσμα εννοεί η Εκκλησία όταν μιλάει για την «άνικμον και άνυδρον ψυχήν».

Ο οξύθυμος καταστρέφει και το σώμα του

Ο οξύθυμος, ζημιώνοντας την ψυχή του καταστρέφει υποχρεωτικά και το σώμα του, εφ’ όσον ψυχή και σώμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα, αλλά και γιατί η ψυχή πρώτα θα εκδηλωθεί προς το σώμα της και ύστερα προς τα έξω, προς τους άλλους ανθρώπους.

Ο θυμός, λοιπόν, όταν είναι οξύς πλήττει με σφοδρότητα το στομάχι του ανθρώπου αλλά και δημιουργεί αφόρητη πίεση και αναστάτωση στην καρδιά, με αποτέλεσμα πολλές στομαχικές και καρδιακές παθήσεις.

Όταν ο θυμός κυκλοφορεί με ειρήνη στην ψυχή, με πραότητα, τότε και τα αποτελέσματα στην υγεία του σώματος είναι θαυμαστά. Αυτό το επιβεβαιώνει και η Αγία Γραφή υπογραμμίζοντας μας ότι: «πραϋθυμος ανήρ καρδίας ιατρός». (Παροιμ. 14, 30)

Ο μακαριστός άγιος Γέροντας μας, ο π. Σίμων Αρβανίτης, μας έλεγε ότι «όταν θυμώνει ο άνθρωπος τα γαστρικά υγρά πλήττουν το στομάχι του σαν μαστίγιο και του προκαλούν κακώσεις, ιδίως κατά την περίοδο της νηστείας». Και κατέληγε: «Παιδιά, νηστεία και οργή είναι συνδυασμός καταστροφής για το σώμα».

Θα μπορούσαμε πολλά να προσθέσουμε στο θέμα μας, όμως σκοπός μας δεν ήταν να γράψουμε μια πραγματεία αλλά να καταθέσουμε μερικές σκέψεις για ένα ζήτημα που αν το προσέξουμε, θα εξοικονομήσουμε πολλή ενέργεια και ζωτικότητα για την ψυχή και το σώμα μας και θα κάνουμε μία αρχή για να αλλάξουμε και να ισιώσουμε τις κακίες μας ώστε να γίνουν, κάποτε, αρετές.

π. Βασιλείου Ε. Βολουδάκη

Πλήρης Κατάλογος