Η ΜΑΚΡΟΘΥΜΙΑ Γ'

Ο μακρόθυμος και υπομονετικός αποδεικνύεται «πολύς εν Φρονήσει». Δεν είναι «εύκολο παιχνίδι» η εργασία. Έχει προβλήματα, δυσκολίες, ατυχίες. Ακόμη στην εργασία υπάρχουν και αλλά πρόσωπα. Συνάδελφοι, υπάλληλοι, προϊστάμενοι, υφιστάμενοι. Έχει ο καθένας το χαρακτήρα του, τις αδυναμίες του, τις απαιτήσεις, γιατί όχι την κακία του. Δεν είδατε; Με το παραμικρό ανάβει «καυγάς». Με έθιξε, λέει ο ένας. Με πρόσβαλε, διαμαρτύρεται ο άλλος. Με κακομεταχειρίστηκε, συμπληρώνει ό τρίτος. Και οι αντεγκλήσεις και τα πείσματα και οι θυμοί οδηγούν όχι σπανίως σε σοβαρότερα ζητήματα.

Εάν όμως ο ένας είναι μακρόθυμος, το κακό θα αποφευχθεί. Κατάπιε την προσβολή, τη φράση, που τον πείραξε, τη διαγωγή, που τον λύπησε. Λόγος ήταν και έφυγε, λέει ο μακρόθυμος. Κουρασμένος ήταν ο άλλος και του ξέφυγε. Ας μη δώσουμε συνέχεια. Και το κακό φεύγει και η ειρήνη διατηρείται και το καλό παράδειγμα δίδεται, και γίνεται έτσι ο μακρόθυμος γίνεται παράδειγμα προς μίμηση και διδάσκαλος χωρίς να κηρύττει με το στόμα. Κηρύττει, όμως, με την διαγωγή του, τη διαγωγή τη συνετή και προσεκτική, τη στάση την ειρηνική και αξιοζήλευτη. Έτσι και τα συμφέροντα του ο μακρόθυμος εξυπηρετεί και άξιος γίνεται της προστασίας του Θεού.

Γι’ αυτό και Κύριος μας προτρέπει: «Μάθετε απ’ εμού, ότι πράος είμι και ταπεινός τη καρδία, και ευρήσετε ανάπαυσιν ταις ψυχαίς υμών» (Ματθ. ια' 29). «Μάθετε από μένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός κατά το φρόνημα και την εσωτερική διάθεση, και θα βρείτε ανάπαυση και ειρήνη στις ψυχές μας».

Ο Ιερός Χρυσόστομος σχολιάζοντας τα παραπάνω λόγια του Κυρίου γράφει: «Είδες συγκατάβαση ανέκφραστη; Δεν σας ζήτησα κάτι Βαρύ και ανυπόφορο, δεν είπα: «Μάθετε από μένα ότι έργα ασυνήθη έκανα, ότι νεκρούς ανέστησα, ότι θαύματα τέλεσα, τα οποία μόνο με τη δύναμη εκείνου ήταν δυνατό να γίνουν. Άλλα τι; «Μάθετε από Μένα ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας». Είδες πόσο είναι του ζυγού αυτού το κέρδος, πόση η ωφέλεια; Εκείνος, λοιπόν, πού θα δεχθεί να είναι κάτω από τον ζυγό αυτόν και θα μάθει από τον Κύριο να είναι πράος και ταπεινός στο φρόνημα, θα βρει τέλεια ψυχική ανάπαυση και γαλήνη. Αυτό πράγματι, είναι το κυριότερο μέσο, για να πετύχομε τη σωτηρία μας. Εκείνος, που έχει την αρετή αυτή, θα δυνηθεί αν και φέρει ανθρώπινο σώμα, να συναγωνίζεται τις ασώματες δυνάμεις και να μη έχει τίποτε το κοινό με τα πράγματα του παρόντος κόσμου».

Αυτή δε η μακρόθυμη συμπεριφορά έχει και άλλο αποτέλεσμα ευχάριστο και επαινετό. Ποιο; Εκείνος, που αγαπά και μακροθυμεί καθίσταται σεβαστός και αγαπητός μεταξύ των ανθρώπων. Γιατί; Διότι αυτός, που ανέχεται, ουδέποτε παρέχει αφορμή πικρίας και λύπης. Το σπουδαιότερο ότι ο καθένας θα επιζητεί τη σχέση του, τη φιλία του, την αγάπη του, καθ’ ον χρόνο όλοι απομακρύνονται από τον οργίλο και ευέξαπτο, που εύκολα δημιουργεί ανύπαρκτους λόγους διαφωνίας.

Η δεύτερη περίπτωση είναι εκείνη, που η βλάβη προκαλείται από τους οικείους και από άλλους χριστιανούς τους οποίους αγαπούμε. Αλλά δεν είναι ανάγκη να γράψουμε πολλά. Διότι εκείνος, που από αγάπη κινείται, μακροθυμεί. Και όταν ο ίδιος βλάπτεται από τη συμπεριφορά των άλλων, την αυτή μακρόθυμη συμπεριφορά δείχνει και όταν αυτοί, που τον βλάπτουν είναι οικείοι του. Όχι διότι την βλάβη εκείνη την θεωρεί λιγότερο οδυνηρή από εκείνη, που έγινε εκ μέρους ξένων σ’ αυτόν. Τουναντίον αισθάνεται βαθύτερο πλήγμα, διότι αυτοί, που όφειλαν να τον αγαπούν ως οικείο της πίστεως, παρουσιάζουν τέτοια διαγωγή και ενδιαφέρονται περισσότερο για την υπόληψη, τη ζωή και την ευτυχία των άλλων, τους οποίους αγαπούν, παρά για τη δική τους ζωή και ευτυχία.

Όταν υβρίζεται το όνομα του Θεού

Έχουμε και την περίπτωση κατά την οποία προσβάλλεται, υβρίζεται, συκοφαντείτε το άγιο όνομα του ουράνιου Πατέρα.
Αυτή είναι η πιο σοβαρή από όλες. Για να το καταλάβουμε αυτό, θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη μας ότι χριστιανός, που αγαπά τον Θεό «εξ όλης της καρδίας του και εξ όλης της ισχύος του και εξ όλης της διανοίας του και εξ όλης της ψυχής του» και ο οποίος είναι έτοιμος να θυσιάσει τα πάντα χάρη του Χριστού, χάρη της αγάπης προς τον Θεόν, όταν ακούει να υβρίζεται, να διαβάλλεται και να διασύρεται κατά τρόπον ασεβή ο Θεός και η αλήθεια Του και να οδηγούνται ψυχές στην καταστροφή και την απώλεια, τότε βρίσκεται σε πολλή σκληρή δοκιμασία. Πονάει, θλίβεται, οδυνάται.

Πώς λοιπόν πρέπει να φερθεί στις περιπτώσεις αυτές; Το παράδειγμα του Κυρίου ομιλεί γεύλωττα. Ποιο είναι; Όταν ο Κύριος ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα,και βρήκε μέσα στον περίβολο του ναού, ανθρώπους, που πωλούσαν βόδια, πρόβατα και περιστέρια —για εκείνους, που ήθελαν να προσφέρουν από αυτά θυσίες— και βρήκε ακόμη και τους αργυραμοιβούς , που αντάλλασσαν τα ξένα νομίσματα των προσκυνητών με Ιουδαϊκά και να κάθονται κοντά στα τραπέζια τους, αφού ετοίμασε μαστίγιο από σχοινιά, έβγαλε έξω όλους από τον περίβολο του ναού και τους είπε: «Μη ποιείτε τον οίκον του Πατρός μου οίκον εμπορίου» (Ίω. β' 13-17). Οι μαθητές, που Τον παρακολουθούσαν, θυμήθηκαν τα λόγια του Προφήτη: «ο ζήλος του οίκου σου κατέφαγε με» (Ίω. β' 17).

Και προς τους Φαρισαίους και Γραμματείς εξαπέστειλε τα φοβερά εκείνα «ουαί», τα οποία ακούμε στο Ευαγγέλιο, που διαβάζεται στην ακολουθία του Όρθρου της Μεγάλης Τρίτης, που τελείται την Μεγάλη Δευτέρα το βράδυ (Ματθ. κγ' 13-39).

Αλλά δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ότι η συμπεριφορά αυτή του Κυρίου είναι κατά πάντα δικαιολογημένη. Γιατί; Διότι υπήρξε αναμάρτητος. Και ως κατ' εξοχήν εκπρόσωπος του ουρανίου Πατέρα Του πάνω στη γη, είχε όλο το δικαίωμα να συμπεριφερθεί απέναντι εκείνων, που ασεβούν ποικιλοτρόπως και με αναίδεια κατά του Θεού.

Εμείς, όμως, μπορούμε να κατοχυρωθούμε ότι από ιερή αγανάκτηση να δείξουμε τέτοια συμπεριφορά απέναντι εκείνων, που ασεβούν ποικιλοτρόπως και με αναίδεια κατά του Θεού; Φρονώ όχι. Γιατί; Διότι θα πρέπει να διακατεχόμαστε από ζήλο, που είναι αρεστός στον Θεό. «Δια να είναι τις αρεστός εις τον Θεόν —γράφει ο Καθηγητής Π. Ν Τρεμπέλας— πρέπει να υπακούει προθύμως, δραστηρίως, μετ’ ανιδιοτελούς αφοσιώσεως και αυταπαρνήσεως αδιαφορών δια τας συνεπείας, τας οποίας ενδέχεται να αντιμετωπίσει εκ μέρους ανθρώπων μη σεβομένων τον Θεόν.

Με άλλες λέξεις πρέπει να είναι ζηλωτής. Αλλά ο ζήλος είναι ατελής αρετή και αποβαίνει ου κατ’ επίγνωσιν ζήλος, όταν δεν διαπνέεται και ρυθμίζεται υπό του πνεύματος της αγάπης εξ ενός και της εν επιγνώσει πίστεως εξ ετέρου. Η πεφωτισμένη πίστις κατευθύνει τας ενεργείας μας προς πράγματι θεοφιλείς σκοπούς, εις πραγμάτωσιν των οποίων μας καθοδηγεί να χρησιμοποιώμεν μέσα εξ ολοκλήρου άψογα, δίκαια και ορθά. Άλλως ο ζήλος μας καθίσταται εγωιστικός, τείνων να υπηρετήσει τον Θεόν ουχί όπως αυτός θέλει, αλλ’ όπως θέλομε ημείς επιβάλλοντες το δικό μας θέλημα. Υπομονή, ανεξικακία και απάρνησις των θελημάτων μας, διά να κυριαρχεί πάντοτε εν ημιν το θέλημα του Θεού, είναι τα απαραίτητα στοιχεία και γνωρίσματα του κατ' επίγνωσιν ζήλου.»

Επειδή λοιπόν είμαστε παιδιά του Αδάμ και της Εύας, δηλαδή ένοχοι και αμαρτωλοί. Και ως εκ τούτου δεν μπορούμε να κατοχυρώσουμε ότι από ιερό ζήλο φερθήκαμε όπως φερθήκαμε απέναντι των ασεβών. Θα τους ανεχόμαστε. Χωρίς να φθάνουμε στην κατάσταση της αδράνειας και αδιαφορίας.

Αλλά με τρόπο καλό και ευγενικό και συνετό, προπαντός δε με αγάπη και πραότητα και ανεξικακία θα τους υποδεικνύουμε την παρεκτροπή τους. Αυτό συνιστά ό απόστολος Παύλος όταν λέει:
«Ο δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να φιλονικεί, αλλ’ οφείλει να είναι ήπιος και γλυκύς προς όλους, ικανός να διδάσκει, να είναι ανεξίκακος και να σωφρονίζει με πραότητα εκείνους, που έχουν ενάντια φρονήματα. Ποιος ξέρει μήπως καμιά φορά τους δώσει ο Θεός μετάνοια και οδηγηθούν στη πλήρη και ορθή γνώση της αληθείας».

«Δούλον δε Κυρίου ου δει μάχεσθαι, αλλ' ήπιον είναι προς πάντας, διδακτικόν, ανεξίκακον, εν πραότητι παιδεύοντα τους αντιδιατιθεμένους, μήποτε, δω αυτοίς ο Θεός μετάνοιαν εις επίγνωσιν αληθείας» (Β' Τιμ. β' 24-24).

 Αρχιμ. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ Ν. ΛΥΡΑΚΗΣ
τ. Ιεροκήρυκας Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών

Πλήρης Κατάλογος