Το φάρμακο της μετάνοιας

Το άγιο Βάπτισμα είναι η θεραπεία του ανθρώπου από την ασθένεια της αμαρτίας και η εν Χριστώ αναγέννηση του. Επειδή όμως και μετά το άγιο Βάπτισμα πληγωνόμαστε από την αμαρτία, ο Κύριος μας έδωσε το φάρμακο της μετανοίας. «Η αμαρτία είναι το τραύμα και η μετάνοια το φάρμακο. Όπως είναι για το σώμα τα τραύματα και τα φάρμακα, έτσι είναι για την ψυχή τα αμαρτήματα και η μετάνοια».(ι. Χρυσόστομος)

Ας δεχθούμε λοιπόν «την μετάνοια σαν σωτήριο φάρμακο, ας δεχθούμε το φάρμακο που εξαλείφει τις αμαρτίες μας». Όλοι ανεξαιρέτως χρειαζόμαστε την θεραπευτική δράση της: «Τα φάρμακα της μετανοίας είναι ωφέλιμα για όλους.


Επειδή δεν είναι κανείς ελεύθερος από αμαρτία, γίνεται φανερό ότι δεν υπάρχει κανείς που να μην έχει ανάγκη από μετάνοια». (ι. Χρυσόστομος)

Το φάρμακο της μετανοίας είναι έτοιμο για τον καθένα μας, αρκεί να το ζητήσουμε. Θεραπεύει κάθε πνευματική ασθένεια, όσο σοβαρή και αν είναι: «Κανείς ας μην απελπίζεται, διότι είναι μεγάλα τα φάρμακα της μετανοίας... Δεν υπάρχει ανίατο τραύμα για την ψυχή. Για το σώμα υπάρχουν πολλών ειδών ανίατα τραύματα άλλα για την ψυχή κανένα». Και αυτό συμβαίνει διότι η θεραπεία δεν ενεργείται από εμάς αλλά από τον φιλάνθρωπο Κύριο και Ιατρό μας. «Δεν υπάρχει κανένα αμάρτημα, το οποίο να μην υποχωρεί και να μην παραμερίζει μπροστά στην  δύναμη της μετανοίας, ή μάλλον μπροστά στην δύναμη του Χριστού».

Η θεραπεία που ενεργεί ο Χριστός «είναι δωρεάν και ανώδυνος και προσφέρει σύντομα την υγεία. Ο Κύριος χαρίζει τα φάρμακα των τραυμάτων ανάλογα με τον ζήλο και την διάθεση του προσερχόμενου. Εκείνος λοιπόν που επιθυμεί να αποκαταστήσει το συντομότερο την υγεία του και να θεραπεύσει τα τραύματα της ψυχής του, ας προσέλθει με νηφαλιότητα, αφού απομακρυνθεί από όλα τα βιοτικά. Ας χύσει θερμά δάκρυα, ας δείξει πολλή αφοσίωση,... ας έχει εμπιστοσύνη στην τέχνη του Ιατρού, και θα απολαύσει αμέσως την υγεία του». (ι. Χρυσόστομος)

Η ψυχή που είναι καταπληγωμένη από την αμαρτία θα ικετεύσει τον Κύριο: Θεράπευσον της ψυχής μου τα τραύματα, Κύριε! Και ο Κύριος, βλέποντας την γνήσια μετάνοια της, θα την θεραπεύσει αμέσως λέγοντας: Ίδε υγιής γέγονας, μηκέτι αμάρτανε.

Ο άνθρωπος που ζει μέσα στην αμαρτία είναι εκτός εαυτού. Για να μετανοήσει πρέπει να έλθει στα λογικά του, όπως συνέβη στον άσωτο της παραβολής: Εις εαυτόν ελθών είπε, Πόσοι μίσθιοι του Πατρός μου περισσεύουσιν άρτων, εγώ δε λιμώ απόλλυμαι. Η συναίσθηση των αμαρτιών είναι το ξεκίνημα για την επιστροφή στον φιλάνθρωπο Πατέρα.

Στην ζωή μας συχνά βλέπουμε πως ο φιλάνθρωπος Θεός μας οδηγεί με την πανσοφία Του σε συναίσθηση και μετάνοια. Μία περιπέτεια της υγείας μας, ένα ατύχημα, κάποια "τυχαία" συνάντηση με έναν άνθρωπο του Θεού, ένα βιβλίο που έπεσε στα χέρια μας, είναι μερικοί από τους αμέτρητους τρόπους που χρησιμοποιεί ο Θεός για να μας συγκινήσει.

Όταν ο αμαρτωλός συνέλθει από την σύγχυση που δημιουργεί η αμαρτία, καταλαβαίνει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται και τα αγαθά που απολαμβάνουν όσοι ζουν μαζί με τον Πατέρα του. Ο ίδιος πεθαίνει από την πείνα. Οι οικείοι του Πατέρα του απολαμβάνουν πληρότητα ζωής. Όταν τα συνειδητοποιήσει αυτά ο αμαρτωλός, θρηνεί όπως ο πρωτόπλαστος: «Αλλοίμονο τι έπαθα ο ταλαίπωρος!... Απομακρύνθηκα από τον Θεό, στερήθηκα την τρυφή του Παραδείσου, χωρίστηκα από τους αγίους Αγγέλους».

Ο κίνδυνος που υπάρχει μετά την επίγνωση της καταστάσεως μας είναι η απελπισία. Μας προστατεύει όμως η ακλόνητη ελπίδα στο έλεος του Θεού. Έτσι έκαμε και ο άσωτος. Δεν απελπίστηκε συνειδητοποιώντας την κατάσταση του, αλλά επέστρεψε στον Πατέρα του, «διότι απέκτησε μία ακλόνητη ελπίδα πως θα τον συγχωρήσει». Όσο και αν είναι το πλήθος και το μέγεθος των αμαρτιών μας, δεν μπορούν να νικήσουν την ευσπλαχνία του Θεού. «Ακόμη και σε θανάσιμη αμαρτία αν πέσει κανείς, εφ’ όσον την αποστραφεί ολόψυχα, απομακρυνθεί από αυτήν και επιστρέψει προς τον Κύριο έμπρακτα και αληθινά, ας έχει θάρρος και μεγάλη ελπίδα, διότι δεν θα αστοχήσει από την αιώνια ζωή και σωτηρία»(αγ. Νικόδημος).

Ύστερα από την επίγνωση της αμαρτίας ακολουθεί η απόφαση για την μετάνοια. Είναι το κρίσιμο σημείο στην πορεία του ανθρώπου, ο οποίος αποφασίζει αν θα παραμείνει στο σκοτάδι της αμαρτίας ή θα επιστρέψει στον Θεό. Διότι «μετάνοια είναι η επιστροφή στον Χριστό και σε ζωή σύμφωνη με το θέλημα Του».

Ο Θεός, με το στόμα των προφητών, καλεί τους ανθρώπους, να επιστρέψουν προς την αγάπη Του: «Επιστράφητε προς με εξ όλης της καρδίας υμών και εν νηστεία και εν κλαυθμώ και εν κοπετώ, και διαρρήξατε τας καρδίας υμών και μη τα ιμάτια υμών. Και επιστράφητε προς Κύριον τον Θεόν υμών, ότι ελεήμων και οικτίρμων εστί, μακρόθυμος και πολυέλεος και μετανοών επί ταις κακίαις... Επιστρέψατε προς με, λέγει Κύριος των δυνάμεων, και επιστραφήσομαι προς υμάς... Επιστράφητε... και ποιήσατε εαυτοίς καρδίαν καινήν και πνεύμα καινόν».

Ο Θεός επιθυμεί την επιστροφή και σωτηρία του ανθρώπου, αλλά δεν τον εξαναγκάζει επειδή σέβεται την ελευθερία του. «Ο Κύριος πολύ μας σπλαγχνίζεται και μακροθυμεί περιμένοντας πότε θα επιστρέψουμε σ’ Αυτόν, για να μην καταντροπιαστούμε κατά την ημέρα της Κρίσεως... Πώς, λοιπόν, να μην θελήσουμε όλοι να προσέλθουμε προς τον Κύριο ολοκληρωτικά και να αγαπήσουμε μόνον Αυτόν και τίποτε άλλο εκτός από Αυτόν;»(αγ. Μακάριος)

Ο άνθρωπος, μετά την επίγνωση της αμαρτίας, ζει μέσα στην λύπη. Όταν κατόπιν αντιληφθεί την άμετρη καλοσύνη του Θεού παίρνει την απόφαση να επιστρέψει σ’ Αυτόν, οποιαδήποτε θυσία κι αν χρειασθεί. Όποιος πραγματικά μετανοεί παίρνει μια τέτοια απόφαση. Και επειδή «ζει την μετάνοια με πολύ ζήλο, μπορεί σε μια στιγμή να εξαλείψει παραπτώματα πολυκαιρισμένα». Διότι «είναι δυνατόν σε μια στιγμή να αλλάξει όλη η ζωή μας».

Η επιστροφή του ασώτου περιγράφεται με δυο λόγια: «Αναστάς ήλθε προς τον πατέρα αυτού». Σηκώθηκε και ήλθε στον Πατέρα του. Καμμία αναφορά δεν γίνεται για τον αγώνα που έκαμε ό άσωτος, για να πραγματοποίηση την απόφαση του. Είχε λογισμούς αμφιβολίας για την αγάπη του πατέρα του; Σκέφθηκε κάποια στιγμή να μείνει στην αμαρτία; Στα ερωτήματα αυτά δεν απαντά ο ιερός Ευαγγελιστής. Ωστόσο ο δρόμος της μετανοίας, και μάλιστα στο ξεκίνημα του, δεν είναι καθόλου εύκολος. Χρειάζεται αποφασιστικότητα εκ μέρους του μετανοούντος, και τότε έρχεται η χάρις του Θεού και ενεργεί τα αδύνατα παρά ανθρώποις.

Η απόφαση του ανθρώπου να επιστρέψει στον πατρικό Οίκο είναι απόφαση επιστροφής στον χώρο της πνευματικής του αναπαύσεως: «Επίστρεψον, ψυχή μου, εις την ανάπαυσιν σου».
 

Πλήρης Κατάλογος