ΟΙ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΒΑΛΑΜΟ


Ο μεγαλόσχημος ηγούμενος Ιωάννης

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ι.Μ. ΒΥΤΟΥΜΑ 1988

Περί των ονείρων

Έτυχε ν' ακούσω, πώς πολλοί κοσμικοί συζητούν για τα όνειρα και βγάζουν απ' αυτά διάφορα συμπεράσματα- ακόμη και ανάμεσα στους αξιότιμους πατέρες της Μονής μας υπάρχουν ορισμένοι πού πιστεύουν στα όνειρα και τα εξηγούν.

Μερικοί μοναχοί όταν λάβουν από τους κοσμικούς επιστολές πού αφορούν όνειρα, στην πνευματική τους απειρία τα παραδέχονται και δίνουν ακόμη και στους άλλους να τις διαβάσουν, τάχα για να διδαχθούν.

Αυτές οι λανθασμένες αντιλήψεις για τα όνειρα ανάγκασαν και μένα να συλλέξω αποσπάσματα, σχετικά με τα όνειρα, από τους αγίους Πατέρες.

Οι δαίμονες της κενοδοξίας εμφανίζονται στον ύπνο μας ως προφήτες. Συμπεραίνουν ως πανούργοι πού είναι, μερικά από τα μέλλοντα να συμβούν και μας τα προαναγγέλλουν. Και όταν αυτά πραγματοποιηθούν, εμείς μένουμε έκθαμβοι, και υπερηφανεύεται ό λογισμός μας με την ιδέα ότι πλησιάσαμε στο προορατικό χάρισμα.

Σε όσους τον πιστεύουν, ό δαίμονας αυτός φάνηκε πολλές φορές αληθινός προφήτης.

Σε όσους όμως τον περιφρονούν πάντοτε αποδείχθηκε ψεύτης. Διότι, ως πνευματική ύπαρξη πού είναι, βλέπει όσα συμβαίνουν μέσα στην ατμόσφαιρα• και μόλις αντιληφθεί ότι κάποιος πεθαίνει, τρέχει αμέσως σ' εκείνους πού είναι ελαφρόμυαλοι και τους το προλέγει με τα όνειρα. Τίποτε μελλοντικό δε γνωρίζουν οί δαίμονες από προγνωστική δύναμη. Διότι τότε θα μπορούσαν και οι μάγοι να μας προλέγουν το θάνατο μας.

Εκείνος πού πιστεύει στα όνειρα είναι εντελώς άσοφος και άπειρος, ενώ αυτός πού δεν πιστεύει τίποτε είναι πραγματικά συνετός και σοφός. Εκείνος λοιπόν πού πιστεύει στα όνειρα, μοιάζει μ' αυτόν πού κυνηγά τη σκιά του και προσπαθεί να την πιάσει, λέει ό άγιος Ιωάννης της Κλίμακος.

Ό μακάριος Διάδοχος γράφει: «Ας μας είναι αρκεί το και χρήσιμο για την αρετή, το να μη δίνουμε ολότελα πίστη σε καμία φαντασία. Γιατί τα όνειρα δεν είναι παρά αντίτυπα ανεξέλεγκτων λογισμών ή όπως προείπα εμπαιγμοί δαιμόνων».

Ό άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος γράφει: «Μόνο εκείνοι έχουν αληθινά οράματα στον ύπνο τους (δεν ταιριάζει να τα ονομάζουμε όνειρα αλλά οράματα), ό νους των οποίων, με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, έγινε απλός και ελεύθερος από κάθε πίεση των παθών, εκείνοι πού όλη ή φροντίδα τους βρίσκεται στα θεία και όλη ή σκέψη τους στις τιμωρίες ή ανταποδόσεις του μέλλοντος αιώνος, εκείνοι οι όποιοι ζουν μια ανώτερη ζωή, αμέριμνη, απερίεργη, ήσυχη, αγνή, γεμάτη έλεος, σοφία, ουράνια γνώση και άλλους καρπούς του Αγίου Πνεύματος. Ενώ τα όνειρα των άλλων είναι ψευδή και συγχυσμένα και όλο πλάνη και φανερή απάτη».

Ό σοφός Σειράχ γράφει: «Κεναί ελπίδες και ψευδείς ασυνέτω ανδρί, και ενύπνια αναπτερούσιν άφρονας. Ως δρασσόμενος σκιάς και διώκων άνεμον, ούτως ό επέχων ενυπνίοις. Μαντείαι και οιωνισμοί και ενύπνια μάταια εστί».

Τα όνειρα πλάνησαν πολλούς και εκείνοι πού πιστεύουν σ' αυτά, εύκολα πέφτουν. Στους «Βίους των Πατέρων» έχομε πολλά παραδείγματα για την απώλεια πού έφερε ή εμπιστοσύνη στα όνειρα. Ό μεγαλόσχημος ιερομόναχος Λεωνίδας, στάρετς της Μονής Όπτινα, είπε στο μαθητή του: «Δεν πρέπει να πιστεύουμε στα όνειρα έστω και να βγουν σωστά, επειδή πολλοί πλανήθηκαν πιστεύοντας σ' αυτά. Ό σοφός γέροντας Θεοστήρικτος, ό συγγραφεύς του Παρακλητικού κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο, άρχισε να πιστεύει στα όνειρα, έπεσε σε πλάνη και τελικά απωλέσθηκε».

Στους «Βίους των Πατέρων» αναφέρεται και το εξής γεγονός: Κάποιος μοναχός στη Μεσοποταμία προκάλεσε θαυμασμό σε όλους με την αυστηρή του άσκηση, αλλά επειδή άρχισε να πιστεύει στα όνειρα, απωλέσθηκε. Είδε το εξής όνειρο: Ό άγιος προφήτης Μωυσής με τους άλλους προφήτες πήγαιναν στον Παράδεισο, ενώ οι απόστολοι και μάρτυρες μαζί με Ιεράρχες και οσίους πήγαιναν στην Κόλαση. Ύστερα από το όνειρο αυτό ό μοναχός ασπάσθηκε τον Ιουδαϊσμό, νυμφεύτηκε μια εβραία και άρχισε να φιλονικεί με τους ορθοδόξους. Υπάρχουν και πολλά άλλα παρόμοια γεγονότα, αλλά φθάνει τούτο. Όταν οι άγιοι του Θεού, όπως ό Ιωσήφ της Παλαιάς Διαθήκης, ό Ιωσήφ ό Μνήστωρ της Θεοτόκου, ή Υπεραγία Θεοτόκος και άλλοι άγιοι έλαβαν κάποια πληροφορία στον ύπνο τους, συγχρόνως έπαιρναν και εσωτερικώς πληροφορία από το Θεό.

Ή Αγία Γραφή μας δίνει καλές και σαφείς οδηγίες πώς να σωθούμε, όμως το περιορισμένο και γεμάτο περιέργεια μυαλουδάκι μας δεν ευχαριστιέται μ' αυτό αλλά θέλει από τα όνειρα να μάθει τα μελλοντικά. Δε θα ήταν προτιμότερο να ζητάμε καθοδήγηση από την Αγία Γραφή και από τις συμβουλές των αγίων Πατέρων παρά να γοητευόμαστε από τα όνειρα και να δίνουμε εμπιστοσύνη σ' αυτά;

Κύριε, δος σύνεση στον καθένα μας να βαδίζουμε την οδό των εντολών Σου.