ΟΙ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΒΑΛΑΜΟ


Ο μεγαλόσχημος ηγούμενος Ιωάννης

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ι.Μ. ΒΥΤΟΥΜΑ 1988

7 ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Γράφεις, πώς ανέλαβα να σου βάλω μυαλό.

Όχι και έτσι! πώς θα μπορούσα εγώ να διδάσκω άλλους, έφ' όσον και ό ίδιος βαδίζω ψηλαφώντας και συχνά σκοντάφτω; Αν ό τυφλός τον τυφλό οδηγεί και οι δύο θα πέσουν στο λάκκο.

Αλληλογραφούσες πολλά χρόνια με το Ν. και ασφαλώς θα έχεις φυλαγμένες τις επιστολές του και θα θυμάσαι τις συμβουλές του• πώς όμως εγώ ό αγράμματος θα μπορούσα να οδηγήσω άλλους σε ένα τέτοιο μεγάλο έργο, πού είναι πολυτιμότερο από όλο τον κόσμο;

Δεν έχω δική μου πνευματική πείρα, και αν απαντώ σε κάποια επιστολή, δε γράφω τίποτε δικό μου, αλλά όλα τα δανείζομαι από τους αγίους Πατέρες - κοκκινίζοντας βέβαια: άλλους διδάσκω, εγώ όμως πώς ζω;

Στη σημερινή εποχή στερούμαστε του προτερήματος να ζούμε υπό την καθοδήγηση πεπειραμένου γέροντα. Ό πνευματικός οδηγός πρέπει να δείχνει το δρόμο πού πρώτος τον βάδισε ό ίδιος. Δεν είναι καθόλου το ίδιο, αν συμβουλεύει μόνο βάση των βιβλίων: και ό ομιλών και ό ακούων νομίζουν και οι δυο πώς ωφελούνται, όταν όμως γευθούν ότι «χρηστός ό Κύριος», τότε θα καταλάβουν το λάθος τους.

Ό άγιος Πέτρος ό Δαμασκηνός λέγει για τον εαυτό του: «πολύ ζημιώθηκα λόγω των απείρων συμβουλών». Ό πνευματικός οδηγός πρέπει να είναι ελεύθερος από τα πάθη και να έχει το χάρισμα της διάκρισης• δηλαδή να λάβει υπ' όψη του τον κατάλληλο καιρό, την αρχή, το επιχείρημα, την κράση καθενός, την αντοχή, τη γνώση, τη φιλοπονία, την ηλικία, τίς δυνάμεις, την υγεία ή ασθένεια, το χαρακτήρα, τον τόπο παραμονής, την προσπάθεια, την ανατροφή, τη διάθεση, το σκοπό, τη συμπεριφορά, την αντίληψη, τη ζωηρότητα ή νωθρότητα, το σκοπό πού έχει ό Θεός, το σωστό νόημα όλων των λόγων της Αγίας Γραφής και άλλα πολλά.

Τέτοιος λοιπόν πρέπει να είναι ό πνευματικός οδηγός και τέτοια ή διάκρισή του.

Προς ντροπή μου, ζω στο μοναστήρι ήδη 48 χρόνια, αλλά τόσο πολύ έχω ζαλιστεί, πού δεν ξέρω από που να αρχίσω το έργο της σωτηρίας της ψυχής μου. Μη φαντασθείς πώς τα λέω όλα αυτά από ταπείνωση. Όχι, όχι, τέτοιος είμαι στην πραγματικότητα. Στα νιάτα μου είχα πολύ ζήλο, και σε άλλους να δώσω. Ένα διάστημα φορούσα και τρίχινο υποκάμισο και σίδερα. Προσπαθούσα να βρω αγίους ασκητές, αλλά πώς έγινε, δεν ξέρω, πάντως δεν κατόρθωσα να τους ανακαλύψω. Ίσως στην απειρία μου δεν τους κατάλαβα.

Ό πρώτος ζήλος δίνει πολλή σημασία στο γράμμα, πού αποκτείνει το πνεύμα, και δεν έτυχε να βρω οδηγό, πού θα ήξερε να διατηρεί το ζήλο μου και να με οδηγεί σωστά στην πνευματική ζωή. Άλλα όποιος ζει χωρίς οδηγό, είναι, κατά τον άγιο Ιωάννη της Κλίμακος, ασταθής, επειδή μετεωρίζεται. Έτσι έμεινα έξω απ' όλα. Όμως δεν απελπίζομαι• πιστεύω στο έλεος του Θεού και με όση δύναμη έχω προσπαθώ να φθάσω κοντά Του. Φέρνω στο νου τον αμπελώνα του Ευαγγελίου, όπου ήλθαν εργάτες την ενδέκατη ώρα και έλαβαν τον ίδιο μισθό με αυτούς πού είχαν εργασθεί από το πρωί. Χαίρομαι και είμαι πολύ ευχαριστημένος πού ό Κύριος μου έδωσε να ζω μέσα στα τείχη του μοναστηρίου.

Γράφεις πώς αγαπάς τα νόστιμα φαγητά. Και ποιος δεν τα αγαπά; Μόνον εκείνος, πού έχει γευθεί την επουράνια παρηγοριά, δεσμεύει την κοιλιά του απ' αυτή τη βασίλισσα όλων των κακών.

Έγραψα, πώς το γράμμα σκοτώνει το πνεύμα. Αυτό όμως πρέπει να κατανοείται ορθά: το γράμμα αποκτείνει, αν σταματάμε σε αυτό και το θεωρούμε αυτοσκοπό και όχι μέσο για την απόκτηση της αρετής.

Οι καρποί ασφαλώς δε γίνονται χωρίς φύλλα, ή συκιά όμως ξηράθηκε, επειδή δεν καρποφορούσε.